Adat Perkahwinan Melayu: Dari Merisik Hingga Bertandang

Perkahwinan dalam masyarakat Melayu bukan sekadar penyatuan dua insan, tetapi juga dua keluarga. Adat-adatnya diwarisi turun-temurun, dan walaupun banyak keluarga kini memudahkannya, maknanya tetap dihargai. Berikut ialah peringkat-peringkat utama adat perkahwinan Melayu.

1. Merisik

Merisik ialah langkah pertama, apabila wakil keluarga lelaki menyelidik tentang si gadis: adakah dia sudah berpunya, bagaimana latar belakang keluarganya, dan sama ada keluarga terbuka untuk menerima pinangan. Dahulu ia dilakukan secara halus melalui saudara atau kenalan. Kini, apabila pasangan sudah saling mengenali, merisik selalunya menjadi kunjungan rasmi pertama antara dua keluarga.

2. Meminang dan bertunang

Setelah risikan diterima, keluarga lelaki datang untuk meminang secara rasmi. Dalam majlis ini, kedua-dua keluarga berbincang dan bersetuju tentang perkara penting seperti:

• Jumlah wang hantaran dan barang hantaran.
• Tempoh pertunangan.
• Tarikh akad nikah dan majlis perkahwinan.

Tanda pertunangan, lazimnya sebentuk cincin, disarungkan ke jari si gadis oleh ibu atau saudara perempuan pihak lelaki. Dulang hantaran biasanya disusun dalam bilangan ganjil, dan pihak perempuan lazimnya membalas dengan dua dulang lebih.

3. Akad nikah

Akad nikah ialah upacara yang mensahkan perkahwinan. Ia dihadiri oleh pengantin lelaki, wali pengantin perempuan, dua orang saksi dan jurunikah. Mas kahwin disebut dalam lafaz akad, dan kadarnya ditetapkan mengikut negeri. Mas kahwin berbeza daripada wang hantaran: mas kahwin wajib, manakala wang hantaran ialah adat yang dipersetujui bersama oleh kedua-dua keluarga.

4. Berinai

Malam sebelum atau selepas akad nikah, tangan dan kaki pengantin dihias dengan inai. Ada tiga jenis berinai yang dikenali dalam adat lama:

• Berinai curi: berinai secara kecil-kecilan, kononnya "dicuri" oleh pengantin perempuan sebelum majlis.
• Berinai kecil: dihadiri keluarga terdekat.
• Berinai besar: pengantin duduk di pelamin dan sanak saudara mengambil giliran mencalit inai serta merenjis air mawar.

5. Bersanding

Inilah kemuncak majlis yang paling dinanti. Pengantin, yang digelar "raja sehari", duduk bersanding di atas pelamin. Ketibaan pengantin lelaki selalunya diiringi paluan kompang, dan ada keluarga yang menyertakan persembahan silat sebagai tanda hormat. Ahli keluarga dan tetamu kehormat kemudian merenjis pengantin dengan air mawar, menabur beras kunyit dan bunga rampai sebagai simbol doa dan restu.

6. Makan beradab dan bunga telur

Selepas bersanding, pengantin menikmati hidangan istimewa bersama keluarga dalam suasana penuh adab. Tetamu pula pulang membawa bunga telur atau cenderamata sebagai tanda terima kasih. Telur melambangkan kesuburan dan harapan agar pasangan dikurniakan zuriat.

7. Bertandang

Bertandang, atau majlis menyambut menantu, diadakan di pihak lelaki selepas majlis di rumah pengantin perempuan. Ia memberi peluang kepada keluarga dan jiran pihak lelaki untuk meraikan dan berkenalan dengan menantu baharu.

Adat dan zaman moden

Hari ini, banyak pasangan menggabungkan adat dengan cara moden: akad nikah di masjid, resepsi di dewan, dan jemputan melalui kad kahwin digital. Apa pun pilihan anda, yang penting ialah semangat di sebaliknya: hormat kepada keluarga, kerjasama, dan kegembiraan yang dikongsi bersama.

Ada kawan bukan Melayu yang akan hadir ke majlis anda? Kongsikan panduan dalam bahasa Inggeris: The Traditional Malay Wedding: A Guide for Guests.